Kopiëren is niet mogelijk.
logo

Rekening

‘Houdt rekening met elkaar’, dat zou hier vroeger hebben gestaan. Wie hier nu wil afhaken omdat er een schoolmeester aan het woord is verzoek ik nog even bij me te blijven. Het gaat over meer dan taal, achter taaldegeneratie zit soms een dieper zielenroersel.

Het bord staat op een plek waar de inrichters van de openbare ruimte er niet in zijn geslaagd fiets- en wandelroute ordelijk te scheiden. Dat falen komt niet voort uit onvermogen, maar uit onverschilligheid. Ordening in de stad voorkomt problemen en ongelukken. De individuele burger vertrouwt erop dat zijn overheid daarvoor zorgt, opdat hij niet continu met zorgen over zijn veiligheid hoeft te leven. Als de overheid daarin faalt, zoals hier, doet ze tegenwoordig steeds vaker een beroep op onze goedheid. Ze doet dat vanuit een heftig verlangen naar burgerlijke saamhorigheid en legt de verantwoordelijkheid voor orde en veiligheid bij de burger neer. Een vloekende scooterberijder met opgestoken middelvinger deed me deze week twijfelen of dit beroep wel zo realistisch is.
‘Rekening met elkaar houden’ doe je in meervoud en veronderstelt empathisch vermogen en de bereidheid om niet alleen met je eigen belang, maar ook met dat van een ander rekening te houden. Daar zit het probleem, omdat die veronderstelling te optimistisch is. Immers, het ‘dikke ik’, dat door niets en niemand wil worden gehinderd, regeert op straat en elders. Wordt het ‘dikke ik’ toch door iemand gehinderd, dan is per definitie de ander schuldig, een gevoel dat onmiddellijk en dus zonder bedenktijd krachtig moet worden geuit. Onbewust lijken de makers van dit bord dat al te bevroeden, dus spreken ze alleen mij of u aan, niet ons. Het bord is een fraaie expressie van de soms machteloze overheid, een bijna wanhopig beroep op een collectief gevoel dat er niet is.

Het wringen van de schoen is dus: in kleine kwesties als deze, maar ook in grotere zaken, maken borden, regels, oproepen of wetten die een beroep doen op een afwezig collectief gevoel, teneinde de gevolgen van falend bestuur op te vangen, het gebrek aan saamhorigheid alleen maar erger.

2017